Vrom Totaal

De hesjes in de gezondheidszorg blijken voort te vloeien uit een heus verbetertraject “medicatieveiligheid” van Zorg voor Beter. Een kwaliteitsverbeteringtraject van het ministerie van VWS, gericht op organisaties die langdurige zorg verlenen. Meer dan 700 organisaties doen al mee, zo lees ik op hun website. Bij een deelnemend verpleeghuis ontstonden de nodige medicatiefouten, doordat medewerkers tijdens het medicijnendelen door “vragen en andere interrupties” werden afgeleid. “Tijdens een gemiddelde ronde werd de medewerker 24 keer gestoord”, vertelt een woordvoerster. “Sinds we met de hesjes werken, is het aantal fouten snel en drastisch teruggelopen.” Zou dat écht zo zijn, vraag ik me af. Hoeveel terechte vragen durven patiënten niet meer te stellen vanwege de dwingende tekst “niet storen”? Vragen zoals: “Zijn dit de goede medicijnen die ik krijg? Gisteren waren ze geel en nu blauw?” En hoeveel wat minder assertieve of vanwege hun kwaal minder attente of verwarde patiënten stellen helemaal geen vragen meer? Kun je de kwaliteit van zorg verbeteren door communicatie te verbieden?

Fluorescerende hesjes, ongemerkt rukken ze op in het publieke domein. De politie draagt ze, evenals de vuilnisman en de verkeersregelaar (die in Vlaanderen overigens verkeerskapitein wordt genoemd). En hoe ver zal dat gaan? Heel ver, blijkt uit sommige praktijkvoorbeelden. In een Limburgs dorp krijgen bewoners van een asielzoekerscentrum een fluorescerend hesje mee als ze ’s avonds de straat op gaan. Volgens de initiatiefnemers is dat nodig vanwege “de donkere huidskleur” van asielzoekers. “Daardoor ziet men de mensen niet of pas op het laatste moment, wat tot schrikreacties leidt.” Wakker geworden door reacties op deze generaliserende logica, haastten enkele woordvoerders zich erop te wijzen dat de maatregel slechts is genomen uit het oogpunt van verkeersveiligheid: “Asielzoekers hebben geen weet van de verkeersregels.” Een nieuw inburgeringthema wellicht?

In Groot Brittannië gaan de autoriteiten inmiddels nog verder. Het ministerie van Justitie kocht tienduizenden fluorescerende hesjes voor wetsovertreders met een taakstraf. De gestraften moeten de hesjes dragen tijdens de uitoefening van de opgelegde taken, zoals het wegschrobben van graffiti of het schoonmaken van het plantsoen. “Community Payback”, staat in paarse letters op de oranje vesten. “Schaamtevesten”, zo worden de kledingstukken in de volksmond al genoemd. Zo wordt het publiek duidelijk gemaakt dat het hier gaat om veroordeelden en niet om betaalde krachten van de gemeente. Soms worden de hesjes overigens juist gedragen om de suggestie te wekken dat de dragers overheidsdienaar zijn, terwijl ze dat niet zijn. Koperdieven gekleed in fluorescerende hesjes tilden met een kraan op klaarlichte dag een 1200 kilo zware kerkklok van een sokkel voor een Limburgse basiliek. Desgevraagd vertelden ze dat te doen in opdracht van de gemeente. “Iets met kunstuitleen”, riepen ze. Ze zwaaiden en toeterden nog vrolijk naar de omstanders, toen ze met hun aannemersbusje vertrokken.

Fluorescerende hesjes. Ongemerkt opgerukt in het publieke domein. Maar is de samenleving er daardoor echt veiliger op geworden? En hoe zou het zijn als andere organisaties het voorbeeld uit de gezondheidszorg volgen en de hesjes ook binnen de muren steeds vaker worden gedragen? En welke teksten zullen er dan opstaan? Standaard zijn de hesjes nu al leverbaar met functies als “Waarnemer” en “Ontruimer”. Maar andere teksten zijn tegen meerprijs leverbaar. Ik ben benieuwd!